Słownik gracza PlayStation - 54 pojęcia od YLOD do VRR

Rozłożony słownik z zakładkami, obok pad i płyta narysowane kreską
  • Słownik gracza PlayStation zbiera 54 pojęcia w pięciu grupach, od awarii sprzętu po tryby obrazu.
  • YLOD w PS3 i BLOD w PS4 to nazwy objawów awarii, które mogą mieć różne przyczyny.
  • Platinum na pudełku i platyna w trofeach to dwie różne rzeczy, które łatwo pomylić.
  • VRR działa na PS5 od kwietnia 2022 roku, ale tylko z telewizorem lub monitorem HDMI 2.1.

Słownik gracza PlayStation wyjaśnia 54 pojęcia, które pojawiają się w ogłoszeniach, poradnikach i ustawieniach konsol PS1-PS5. Hasła podzieliliśmy na sprzęt i awarie (YLOD, BLOD, drift), kolekcjonerstwo (CIB, PAL, Platinum), sieć i konto (PSN, NAT, 2FA), rozgrywkę (trofea, DLC, remake) oraz tryby obrazu (60 fps, VRR, HDR, upscaling).

Układ słownika i definicji

Każde hasło zaczyna się od jednozdaniowej definicji, którą da się przeczytać bez reszty tekstu. Kolejne zdania mówią, gdzie pojęcie spotkasz i na co uważać. Gdy temat ma osobny poradnik w Strefie PS, link prowadzi wprost do niego.

Angielskie skróty zostawiamy w oryginale, bo w tej formie występują w ogłoszeniach, na forach i w opisach gier. Polskie nazwy podajemy obok, jeśli są w użyciu. Hasła ułożyliśmy w grupach tematycznych, a nie alfabetycznie, bo pojęcia z jednej grupy zwykle pojawiają się razem, na przykład CIB, PAL i kod katalogowy w jednym ogłoszeniu gry retro.

Sprzęt i awarie

YLOD

YLOD (Yellow Light of Death) to nazwa objawu awarii PS3, czyli żółtego światła i wyłączenia konsoli tuż po starcie. Najczęstszą przyczyną są zużyte kondensatory NEC/TOKIN zasilające procesory Cell i RSX. Co ma sens przy naprawie w 2026 roku, opisujemy w poradniku o YLOD w PS3.

BLOD

BLOD (Blue Light of Death) to nazwa objawu problemów z uruchomieniem PS4, w którym kontrolka pulsuje na niebiesko i nie zmienia koloru na biały, a obraz się nie pojawia. Według porad Sony z premiery konsoli w 2013 roku przyczyną może być zgodność z telewizorem, zasilacz, dysk twardy albo inna usterka sprzętu. Diagnozę zaczyna się od kabla HDMI i innego wejścia telewizora.

Drift analoga

Drift analoga (stick drift) to samoistny ruch postaci lub kamery, gdy nikt nie dotyka drążka. Bywa skutkiem kurzu, który da się usunąć, albo startej warstwy oporowej potencjometru, którą wymienia serwis. Procedurę przed oddaniem pada do naprawy opisuje poradnik o drifcie analoga w DualSense.

Reflow

Reflow to ponowne roztopienie lutów pod układem na płycie głównej przez podgrzanie opalarką lub stacją lutowniczą. W PS3 przywraca konsolę zwykle tylko na krótko i za każdym razem osłabia płytę, więc nie jest trwałą naprawą.

Pasta termoprzewodząca

Pasta termoprzewodząca to warstwa między procesorem a radiatorem, która przenosi ciepło z układu do chłodzenia. Po latach wysycha, a konsola grzeje się i hałasuje bardziej niż dawniej. Wymianę w PS4 krok po kroku pokazujemy w poradniku o głośnym wentylatorze PS4.

Safe Mode

Safe Mode to tryb startowy PS4 i PS5 z minimalnym zestawem funkcji, uruchamiany przytrzymaniem przycisku zasilania do drugiego sygnału dźwiękowego. Pozwala odbudować bazę danych, zmienić rozdzielczość albo przywrócić system, gdy konsola nie startuje normalnie. Część opcji usuwa dane z dysku.

DualShock

DualShock to rodzina padów Sony z dwoma drążkami analogowymi i wibracjami, używana od PS1 do PS4. DualShock 4 z PS4 dostał panel dotykowy i pasek świetlny. Na PS5 zastąpił go DualSense.

DualSense

DualSense to pad PS5 z wibracjami haptycznymi, które oddają różne faktury i uderzenia, oraz z adaptacyjnymi spustami stawiającymi opór. Szerzej o jego funkcjach piszemy w tekście o padzie DualSense.

Digital Edition

Digital Edition to wersja konsoli bez napędu płyt, na której gry kupuje się wyłącznie w PlayStation Store. Taką wersję wydano przy PS5, a PS5 Pro sprzedawane jest bez napędu, który można dokupić osobno. Gier z wersji cyfrowej nie da się odsprzedać ani wymienić.

Karta pamięci

Karta pamięci to wymienny nośnik zapisów gier w PS1, PS2 i PS Vita. Karta PS2 mieści 8 MB, a każda gra zajmuje na niej inną ilość miejsca. O tym, jak dbać o zapisy na starych kartach, piszemy w tekście o karcie pamięci PS2.

Modyfikacja konsoli

Modyfikacja konsoli to zmiana sprzętu lub oprogramowania, która pozwala uruchamiać nośniki nieobsługiwane fabrycznie, na przykład gry z innego regionu albo kopie. W ogłoszeniach używanych konsol oznacza zwykle ingerencję w sprzęt, którą dobrze jest sprawdzić przed zakupem.

Kolekcjonerstwo

CIB

CIB (complete in box) to gra w komplecie, czyli pudełko z oryginalną okładką, instrukcja i płyta z tego samego wydania. Dla kolekcjonera to inna kategoria niż sama płyta, także cenowo. Co wchodzi w komplet konkretnego wydania, wyjaśniamy w poradniku komplet czy sama płyta.

Loose

Loose to sama płyta bez pudełka i instrukcji, czasem z zastępczym opakowaniem. Pozwala zagrać najtaniej, ale ma najniższą wartość kolekcjonerską.

Folia fabryczna

Folia fabryczna (sealed) oznacza grę, której nikt nie otwierał od wyjścia z tłoczni. Przy grach retro dobrze jest sprawdzić sposób zgrzania folii, bo ponowne foliowanie bywa sposobem na podniesienie ceny.

PAL

PAL to europejski standard obrazu 50 Hz i potoczna nazwa europejskich wydań gier. Gra PAL nie uruchomi się na niezmodyfikowanym PS1 lub PS2 z Ameryki czy Japonii.

NTSC

NTSC to standard obrazu 60 Hz używany w Ameryce Północnej (NTSC-U) i Japonii (NTSC-J), a w kolekcjonerstwie nazwa wydań z tych regionów. Jak rozpoznać region po pudełku, opisuje poradnik o tym, jak rozpoznać region wydania PAL i NTSC.

Kod katalogowy

Kod katalogowy to oznaczenie wydania nadrukowane na grzbiecie pudełka i na płycie, na przykład SCES lub SLES dla Europy oraz SCUS lub SLUS dla Ameryki Północnej. Po nim najszybciej sprawdzisz region i wersję gry.

Platinum

Platinum to tańsza seria wznowień popularnych gier Sony w Europie, rozpoznawalna po srebrnym pasku na okładce. Seria wystartowała w styczniu 1997 roku przy PS1, a w czasach PS3 i PSP przemianowano ją na Essentials. Nie ma nic wspólnego z platynowym trofeum.

Greatest Hits

Greatest Hits to amerykański odpowiednik serii Platinum, wprowadzony w 1997 roku. Wznowienia z PS1 miały zielone obramowanie okładki, a z PS2 czerwone.

PlayStation Hits

PlayStation Hits to seria tańszych wznowień gier z PS4, w Europie dostępna od 18 lipca 2018 roku. Pudełka mają czerwony kolor zamiast niebieskiego.

Black Label

Black Label to potoczna nazwa pierwszych, pełnocenowych wydań gier z PS1 i PS2 w Ameryce Północnej, z czarnym grzbietem pudełka. Kolekcjonerzy cenią je wyżej niż późniejsze wznowienia Greatest Hits tej samej gry.

Wypalanka

Wypalanka to nieoryginalna kopia gry nagrana na płycie CD-R lub DVD-R. Ma fioletowy lub zielonkawy spód i widoczną granicę nagrania, a fabryczna konsola jej nie uruchomi. Inne sposoby rozpoznawania kopii opisuje poradnik o podróbkach gier PS1 i PS2.

Sieć i konto

PSN

PSN (PlayStation Network) to sieć Sony obsługująca konta, sklep, grę wieloosobową i trofea, działająca od listopada 2006 roku. Według doniesień serwisu Insider Gaming z marca 2026 roku Sony miało wycofywać tę nazwę z materiałów marki, ale konto i usługi działają tak samo.

Identyfikator online

Identyfikator online (Online ID) to publiczna nazwa gracza widoczna dla znajomych i w grach sieciowych. Konto logujesz e-mailem, a identyfikator jest tylko nazwą wyświetlaną.

2FA

2FA, czyli weryfikacja dwuetapowa, to drugi krok logowania, w którym poza hasłem podajesz kod z SMS-a lub z aplikacji uwierzytelniającej. Przy włączaniu Sony wydaje 10 jednorazowych kodów zapasowych. Jak odzyskać konto bez nich, piszemy w poradniku o problemach z logowaniem do PSN.

NAT

NAT to sposób, w jaki router udostępnia jedno publiczne połączenie urządzeniom w domu, a typ NAT (1, 2 lub 3) mówi konsoli, jak łatwo przyjmuje ona połączenia z zewnątrz. NAT typ 3 zrywa sesje i czat głosowy, celem jest NAT typ 2. Ustawienia routera opisuje poradnik o NAT typ 3 na PlayStation.

UPnP

UPnP to funkcja routera, która sama otwiera porty potrzebne konsoli do gry sieciowej. Włączenie jej jest pierwszym krokiem przy problemach z typem NAT.

PlayStation Plus

PlayStation Plus to abonament Sony z grą sieciową, grami co miesiąc i zapisami w chmurze, dostępny w planach Essential, Extra i Premium. Usługa wystartowała w czerwcu 2010 roku na PS3. Różnice planów i ceny porównujemy w tekście o tym, który plan PS Plus wybrać.

Zapisy w chmurze

Zapisy w chmurze to kopie stanu gry przechowywane na serwerach Sony, dostępne w ramach PS Plus. Chronią postępy przy awarii dysku i przy przenosinach na nową konsolę. Pozostałe sposoby kopii opisuje poradnik o kopii zapasowej zapisów.

Konto dziecka

Konto dziecka to konto w rodzinie PlayStation zarządzane przez dorosłego, z limitami czasu, wydatków i treści. Ustawienia krok po kroku zebraliśmy w tekście o kontroli rodzicielskiej na PS5.

Remote Play

Remote Play to granie na innym urządzeniu w gry uruchomione na twojej konsoli PS4 lub PS5, z obrazem przesyłanym przez sieć. Sony wydało do tego osobne urządzenie, PlayStation Portal, w sprzedaży od 15 listopada 2023 roku.

Cross-play

Cross-play to wspólna gra sieciowa graczy z różnych platform, na przykład PS5 i komputera. Cross-save to pokrewna funkcja, która pozwala przenieść postęp gry między platformami. O obu decyduje wydawca konkretnej gry.

Rozgrywka

Trofeum

Trofeum to nagroda w systemie osiągnięć PlayStation za wykonanie zadania w grze, w stopniu brązowym, srebrnym, złotym lub platynowym. Trofea pojawiły się na PS3 2 lipca 2008 roku wraz z aktualizacją systemu 2.40.

Platyna

Platyna to trofeum przyznawane za zdobycie wszystkich pozostałych trofeów w grze. Nie myl jej z serią wydań Platinum na pudełkach, bo „platyna” w rozmowie graczy prawie zawsze oznacza trofeum.

DLC

DLC (downloadable content) to płatny lub darmowy dodatek do gry pobierany z sieci, od nowego stroju po rozbudowane rozszerzenie fabuły. Na używanej płycie DLC z reguły nie ma, bo dodatki są przypisane do konta, które je kupiło.

Season pass

Season pass to przedpłata za pakiet przyszłych dodatków do jednej gry, kupowana zwykle taniej niż każdy dodatek osobno. Kupujesz go, zanim zobaczysz zawartość.

Remaster

Remaster to odświeżona wersja starej gry, która zachowuje oryginalną konstrukcję, a poprawia rozdzielczość, płynność lub tekstury. Przykładem jest The Last of Us Remastered na PS4. Wersje tej gry porównujemy w recenzji The Last of Us.

Remake

Remake to gra zbudowana od nowa na podstawie starej, z nową grafiką, często nowym silnikiem i zmienionym sterowaniem. Shadow of the Colossus z 2018 roku od Bluepoint Games jest remakiem gry z PS2, o czym piszemy w recenzji Shadow of the Colossus.

Kompatybilność wsteczna

Kompatybilność wsteczna to zdolność konsoli do uruchamiania gier z poprzedniej generacji. PS5 obsługuje według Sony przeważającą większość z ponad 4000 gier z PS4, ale nie odczyta płyt z PS3, PS2 ani PS1. Szczegóły w poradniku o kompatybilności wstecznej PS5, PS4 i PS3.

Kooperacja kanapowa

Kooperacja kanapowa (couch co-op) to wspólna gra kilku osób na jednym ekranie i jednej konsoli, bez połączenia sieciowego. Gry z tym trybem zebraliśmy w zestawieniu gier kanapowych na PS4.

Łatka

Łatka (patch) to aktualizacja gry poprawiająca błędy, wydajność lub zawartość. Część gier dostaje łatkę już w dniu premiery, więc wersja z płyty bez aktualizacji może różnić się od opisywanej w recenzjach.

Port

Port to wersja gry przeniesiona na inną platformę niż pierwotna, na przykład z PS5 na komputer. Jakość portu zależy od tego, jak dobrze twórcy dopasowali grę do nowego sprzętu.

Tryby obrazu

Klatki na sekundę

Klatki na sekundę (fps) to liczba obrazów wyświetlanych przez grę w ciągu sekundy. 30 fps daje płynność wystarczającą w grach przygodowych, a 60 fps wyraźnie lepszą reakcję na pad, co czuć w grach akcji i wyścigach.

Tryb wydajności

Tryb wydajności to ustawienie gry, które obniża rozdzielczość lub efekty, żeby utrzymać wyższą liczbę klatek, zwykle 60 fps. Jego przeciwieństwem jest tryb jakości z wyższą rozdzielczością i niższą płynnością.

Rozdzielczość natywna

Rozdzielczość natywna to liczba pikseli, w której gra faktycznie renderuje obraz, zanim konsola przeskaluje go do rozdzielczości telewizora. Napis 4K na pudełku nie oznacza renderowania natywnie w 4K.

Upscaling

Upscaling to powiększanie obrazu z niższej rozdzielczości do wyższej z dopracowaniem szczegółów. PS5 Pro używa do tego PSSR, metody opartej na uczeniu maszynowym, a 1 października 2026 roku Sony zapowiedziało podobną technikę QSSR dla zwykłego PS5. W retro upscalerem nazywa się też zewnętrzne urządzenie do starych konsol.

Ray tracing

Ray tracing to technika obliczania światła, cieni i odbić przez śledzenie promieni, dająca bardziej realistyczne oświetlenie kosztem mocy obliczeniowej. Na PS5 gry z ray tracingiem często oferują go tylko w trybie jakości.

HDR

HDR (high dynamic range) to obraz z szerszym zakresem jasności i kolorów, w którym jasne elementy świecą mocniej, a ciemne zachowują szczegóły. Wymaga telewizora z obsługą HDR i poprawnej kalibracji w ustawieniach konsoli.

VRR

VRR (variable refresh rate) to dopasowanie odświeżania telewizora do bieżącej liczby klatek gry, które usuwa rwanie obrazu przy spadkach płynności. PS5 obsługuje VRR od aktualizacji z kwietnia 2022 roku, ale tylko z telewizorami i monitorami HDMI 2.1.

120 Hz

Tryb 120 Hz to wyświetlanie do 120 klatek na sekundę w grach, które go obsługują. Na PS5 wymaga ekranu obsługującego 120 Hz, a przy 1080p wystarcza zwykle HDMI 2.0. Sygnał 4K przy 120 Hz wymaga już HDMI 2.1.

Opóźnienie obrazu

Opóźnienie obrazu (input lag) to czas między naciśnięciem przycisku a reakcją na ekranie. Najczęściej zmniejsza je tryb gry w telewizorze, który wyłącza część przetwarzania obrazu.

Przeplot

Przeplot to sposób wyświetlania obrazu w dwóch naprzemiennych półobrazach, oznaczany literą „i”, jak w 480i lub 576i. Większość gier z PS2 działa właśnie tak, a obraz progresywny („p”, jak 480p) wysyła tylko część z nich. Konsekwencje dla nowych telewizorów opisujemy w poradniku o tym, jak podłączyć PS2 do telewizora.

RGB SCART

RGB SCART to analogowe połączenie przez europejskie gniazdo SCART z osobnymi kanałami kolorów, dające najostrzejszy obraz z PS1 i PS2 na telewizorach kineskopowych. Kostka SCART dołączana do europejskiego PS2 przenosi tylko gorszy sygnał kompozytowy.

Komponent

Komponent (YPbPr) to analogowe połączenie trzema przewodami, które w PS2 jako jedyne pozwala na tryb 480p. Przed podłączeniem w menu konsoli wybiera się wyjście Y Cb/Pb Cr/Pr.

Częste pytania

Czym różni się remaster od wersji remake?

Remaster zachowuje oryginalną grę i poprawia jej oprawę techniczną, a remake buduje grę od nowa. The Last of Us Remastered na PS4 jest remasterem, a Shadow of the Colossus z 2018 roku remakiem.

Co oznacza CIB w ogłoszeniu gry?

CIB (complete in box) oznacza grę w komplecie z pudełkiem, oryginalną okładką, instrukcją i płytą z tego samego wydania. Sama płyta to w ogłoszeniach „loose”.

Czy YLOD i BLOD to ta sama awaria?

Nie. YLOD to żółte światło i wyłączenie PS3, zwykle przez kondensatory. BLOD to pulsujące niebieskie światło PS4 bez obrazu, które może wynikać z problemu z telewizorem, dyskiem, zasilaczem lub płytą główną.

Źródła

Z archiwum

Czytaj dalej

Rozmowa graczy

Komentarze trafiają do moderacji. Nie publikuj danych kontaktowych, płatniczych ani adresu.

Dołącz do rozmowy