Przechowywanie kolekcji gier — światło, wilgoć, pudełka i półki

Gry przechowuj pionowo jak książki, na solidnej półce, z dala od okna i grzejnika, w stabilnej temperaturze pokojowej i przy wilgotności około 40-50 procent. Promieniowanie UV potrafi wypłowić grzbiet w jedno lato, a wahania wilgotności powodują falowanie kartek i odklejanie się okładek, dlatego piwnica, strych i garaż odpadają.

Kolekcję gier najszybciej niszczą słońce, wilgoć i nacisk. Pudełka trzymaj pionowo, z dala od okna i grzejnika, w stabilnej temperaturze pokojowej i przy wilgotności około 40-50 procent. Tyle wystarczy, żeby papier i płyty przetrwały w dobrym stanie kolejne dekady.

Grzbiety blakną od światła szybciej, niż myślisz

Promieniowanie UV rozkłada barwniki druku. Grzbiet gry stojącej na nasłonecznionej półce potrafi wyraźnie zblaknąć w ciągu jednego lata - a wyblakły grzbiet to pierwsza rzecz, którą zobaczy kupujący, i pierwsza, która obniży wycenę egzemplarza.

Ustaw regał tak, żeby słońce nigdy nie padało na grzbiety bezpośrednio, najlepiej przy ścianie prostopadłej do okna. Zwykła szyba w oknie czy witrynie nie zatrzymuje całego promieniowania, więc szklane drzwiczki same w sobie nie rozwiązują problemu. Sztuczne światło działa wolniej, ale przy ekspozycji liczonej w latach też zostawia ślad.

Najszybciej płowieją czerwienie i pomarańcze - stąd charakterystyczne niebieskawe grzbiety starych wydań ze słonecznych półek. Tego procesu nie da się odwrócić, można go tylko zatrzymać, zmieniając miejsce ekspozycji.

Wilgoć i temperatura - najwięksi wrogowie papieru

Bezpieczne warunki dla papieru i płyt to wilgotność względna około 40-50 procent i stabilna temperatura pokojowa. Tani higrometr rozwieje wątpliwości co do konkretnego pomieszczenia. Wahania szkodzą bardziej niż sama wartość - to one powodują falowanie kartek i odklejanie się okładek.

Piwnica, strych i garaż odpadają. Latem się przegrzewają, zimą wilgotnieją, a zmiany bywają gwałtowne. W wilgoci rdzewieją zszywki instrukcji i rozwija się pleśń, której zapachu nie usuniesz już z papieru. Po przewiezieniu gier zimą daj im kilka godzin aklimatyzacji w zamkniętych pudełkach, zanim je otworzysz - unikniesz skroplonej pary na płytach.

W wilgotnym mieszkaniu albo na parterze ze słabą wentylacją rozważ pochłaniacz wilgoci w pokoju z kolekcją. Obserwuj odczyty higrometru przez kilka tygodni i w różnych porach, zanim uznasz miejsce za bezpieczne na stałe.

Pionowo, luźno, na solidnej półce

Gry ustawiaj pionowo, jak książki. Składowanie w stosach wygina pudełka i odciska kształty na okładkach, a dolne egzemplarze pracują pod naciskiem całej sterty. Nie upychaj też rzędu na siłę, bo ciasno wciskane pudełka rysują się przy każdym wyjmowaniu.

Płyta zawsze powinna siedzieć na zatrzasku etui, nigdy luzem w pudełku, gdzie obija się o plastik. Unikaj koszulek i wkładek z PVC, bo ten plastik z czasem wchodzi w reakcję z drukiem. Bezpieczne są polipropylen i PET. Sprawdź wreszcie nośność półki - metr bieżący gier waży zaskakująco dużo, a ugięta deska przenosi nacisk na pudełka.

Kurz i dym też robią swoje. Kurz jest ścierny i wciska się w zawiasy etui, a dym papierosowy żółci papier i zostawia zapach, który mocno obniża atrakcyjność egzemplarza. Zamknięta szafka ogranicza kurzenie, otwarty regał poprawia cyrkulację powietrza - wybierz według warunków w mieszkaniu.

Protektory i wymiana zniszczonych etui

Przezroczyste protektory z PET o grubości 0,3-0,5 mm chronią pudełka przed otarciami i kurzem, a delikatne kartonowe wydania dodatkowo usztywniają. Pęknięte jewel case z gier PS1 wymieniaj bez żalu na nowe - standardowe etui nie ma wartości kolekcjonerskiej, w przeciwieństwie do druków, które przenosisz w całości.

Luźne instrukcje i wkładki przechowuj w bezkwasowych koszulkach, podobnych do komiksowych. Do zamkniętych szafek możesz dołożyć saszetki z żelem krzemionkowym, ale wymieniaj je lub regeneruj regularnie - nasycone przestają działać.

Nie oklejaj pudełek taśmą i nie foliuj ich samodzielnie dla efektu nowości. Wtórna folia bywa potem brana za fabryczną, a to prosta droga do nieporozumień przy sprzedaży. Jak oceniać kompletność i stan egzemplarzy, opisujemy w pozostałych poradnikach w dziale dla kolekcjonerów.

Przegląd kolekcji raz do roku

Raz na rok przejrzyj zbiór. Obejrzyj płyty pod światło w poszukiwaniu przebarwień i mikrootworów w warstwie odbijającej, sprawdź zszywki instrukcji i rogi pudełek, zwróć uwagę na zapach wilgoci. Przy okazji zaktualizuj prostą inwentaryzację ze zdjęciami - przyda się przy sprzedaży i przy ewentualnej szkodzie.

Regularny przegląd wyłapuje problemy na starcie - pojedynczą zardzewiałą zszywkę, pierwsze przebarwienie wkładki, zapach stęchlizny z jednego rzędu półki. Wczesna reakcja, jak przestawienie regału, wymiana koszulki czy osuszenie pokoju, kosztuje najmniej.

Akcesoriom należą się te same warunki. Wilgoć szkodzi stykom kart pamięci i elektronice kontrolerów tak samo jak papierowi. A dlaczego w ogóle trzymamy pudełka, skoro liczy się granie? O tym piszemy w tekście o grach w pudełkach.

Częste pytania

Czy piwnica albo strych nadają się na kolekcję?

Nie. Oba pomieszczenia mają duże wahania temperatury i wilgotności, które niszczą papier i kleje szybciej niż stabilne warunki pokojowe. Kolekcja powinna stać tam, gdzie sam przebywasz na co dzień. Jeżeli przejściowo musisz skorzystać z takiego pomieszczenia, użyj szczelnych pojemników z pochłaniaczem wilgoci i traktuj to jako rozwiązanie tymczasowe.

Jak czyścić płyty przed odłożeniem na półkę?

Miękką ściereczką z mikrofibry, prostymi ruchami od otworu ku krawędzi - nigdy kolistymi wzdłuż rowków. Bez rozpuszczalników. Przy tłustych śladach wystarczy odrobina wody z łagodnym detergentem i dokładne osuszenie. Głębokich rys nie szoruj domowymi sposobami - maszynowe polerowanie w serwisie jest bezpieczniejsze.

Czy zamknięta witryna to dobre miejsce na gry?

Tak, jeśli nie stoi w słońcu - szkło chroni przed kurzem, ale nie przed całym promieniowaniem. Witrynę co jakiś czas przewietrz, żeby nie zamykać wilgoci w środku, i unikaj modeli z wbudowanym oświetleniem, które nagrzewa wnętrze.