PAL, NTSC-U, NTSC-J — jak rozpoznać region wydania i co z tego wynika

Region wydania najszybciej rozpoznasz po kodzie katalogowym. SCES i SLES oznaczają Europę (PAL), SCUS i SLUS Amerykę Północną (NTSC-U), a SCPS, SLPS i SLPM Japonię (NTSC-J). Kod znajdziesz na grzbiecie pudełka, na tylnej okładce i na samej płycie. Od regionu zależy, czy gra w ogóle uruchomi się na twojej konsoli, w jakim języku zagrasz i jak płynnie będzie działał obraz.

Trzy regiony, trzy standardy obrazu

Podział na PAL, NTSC-U i NTSC-J pochodzi z czasów telewizji analogowej. PAL obejmował Europę, Australię i część Azji, pracował w 50 Hz i wyświetlał 576 linii obrazu. NTSC działał w 60 Hz przy 480 liniach - wersja NTSC-U trafiała do Ameryki Północnej, a NTSC-J do Japonii.

Dla gier z epoki PS1 i PS2 ten podział miał realne skutki. Konwersje PAL przygotowane bez optymalizacji działały o około 17 procent wolniej od oryginału i wyświetlały czarne pasy u góry i dołu ekranu. Część studiów korygowała prędkość, ale sporo tytułów z PS1 w wersji europejskiej gra po prostu wolniej niż w amerykańskiej.

Kody katalogowe, czyli najpewniejsza metoda identyfikacji

Każde oficjalne wydanie ma kod złożony z czteroliterowego prefiksu i pięciu cyfr. Prefiksy zaczynające się od SC oznaczają gry wydane przez samo Sony, a od SL - przez licencjonowanych wydawców zewnętrznych. Końcówka wskazuje rynek - ES to Europa, US to Ameryka Północna, a PS i PM to Japonia.

Ten sam kod powinien widnieć w trzech miejscach - na grzbiecie pudełka, na tylnej okładce i na etykiecie płyty. Jeśli kod na płycie różni się od kodu na pudełku, masz do czynienia ze składakiem, czyli egzemplarzem zestawionym z elementów różnych wydań. Dla wydań wielopłytowych każdy nośnik ma własny numer z tej samej serii.

Luźna płyta również zdradzi pochodzenie, bo etykieta zawiera pełny kod katalogowy, a wydania japońskie łatwo poznać po japońskich znakach w opisie. Kolor spodu nic natomiast nie mówi o regionie - czarne płyty PS1 i niebieskie płyty CD z PS2 wyglądają tak samo na całym świecie.

Pudełka i okładki różnią się między rynkami

Europejskie gry na PS1 sprzedawano w standardowych pudełkach jewel case z oznaczeniem PAL i listą języków na okładce. Budżetowe wznowienia nosiły nazwę Platinum - to pełnoprawne oryginały, tylko w innej, srebrnej szacie graficznej i z niższą ceną startową.

W Ameryce Północnej najwcześniejsze wydania z lat 1995-1996 trafiały do podłużnych kartonowych pudełek, potem rynek przeszedł na jewel case, a wznowienia oznaczano jako Greatest Hits. Wiele japońskich wydań ma papierowy pasek obi na grzbiecie, a tamtejsza linia wznowień nazywa się The Best. Brak obi obniża kompletność egzemplarza w oczach kolekcjonerów.

Rynek PAL był przy tym mozaiką językową. Ta sama gra miewała warianty okładek dla poszczególnych krajów, a lista języków na tylnej okładce podpowiada, czy egzemplarz pochodzi z dystrybucji brytyjskiej, niemieckiej czy zbiorczej europejskiej. Przy kompletowaniu serii trzymaj się jednego wariantu.

Blokada regionalna, czyli co uruchomi twoja konsola

PS1 i PS2 mają blokadę regionalną. Europejska konsola uruchomi tylko wydania PAL, amerykańska - NTSC-U, japońska - NTSC-J. Import z Japonii czy USA wymaga więc konsoli z tego samego rynku albo modyfikacji sprzętu, co przy kilkudziesięcioletniej elektronice zawsze niesie ryzyko.

Druga sprawa to telewizor. Współczesne ekrany obsługują 50 i 60 Hz bez problemu, ale stare kineskopy z Europy potrafiły wyświetlać sygnał NTSC w czerni i bieli albo wcale. Jeśli grasz na CRT, sprawdź jego możliwości, zanim zamówisz import.

Z blokadą gier nie należy mylić blokady filmów DVD. PS2 odtwarza filmy według osobnego systemu regionów DVD, więc konsola, która uruchamia importowaną grę, nie musi odtworzyć filmu z tego samego kraju - i odwrotnie.

Co region oznacza przy budowaniu kolekcji?

Najprościej kupować wydania zgodne z regionem konsoli, na której faktycznie grasz. Dla gracza w Polsce naturalny wybór to PAL - takie wersje trafiały do polskich sklepów i działają na europejskim sprzęcie bez żadnych zabiegów.

Wydania NTSC-J kuszą inną szatą graficzną i paskami obi, ale w grach fabularnych bariera japońskiego tekstu bywa nie do przejścia. Z kolei NTSC-U to czasem jedyna droga do tytułów, które nigdy nie wyszły w Europie. Różnice dotyczą też dostępności. Nakłady wersji różniły się znacząco, przez co ta sama gra bywa pospolita w jednym regionie i trudna do upolowania w innym. Zanim kupisz import, sprawdź w katalogu gier, czym wyróżnia się dany tytuł, a o tym, jak ocenia się kompletność wydania, piszemy w tekście o grach w pudełkach. Pamiętaj przy tym, że komplet zawsze ocenia się w ramach jednego regionu - okładka PAL z płytą NTSC to nie komplet, tylko składak.

Częste pytania

Czy gra PAL uruchomi się na japońskiej konsoli?

Nie. PS1 i PS2 sprawdzają region płyty, więc japońska konsola odmówi uruchomienia wydania europejskiego. Potrzebujesz konsoli PAL albo sprzętu po modyfikacji.

Dlaczego część gier PAL działa wolniej niż NTSC?

Standard PAL wyświetla 50 pól obrazu na sekundę wobec 60 w NTSC. Konwersje bez optymalizacji działają przez to o około 17 procent wolniej i mają czarne pasy na ekranie. Część tytułów poprawiono, ale nie wszystkie.

Jak sprawdzić region gry bez otwierania pudełka?

Spójrz na grzbiet - kod SCES lub SLES to Europa, SCUS i SLUS to Ameryka Północna, a SCPS, SLPS i SLPM to Japonia. Oznaczenie PAL i lista języków na okładce potwierdzają wydanie europejskie.